Rehber
Stok Sahası Hacim Ölçümü: Kömür, Kum, Çakıl ve Hammadde Yığınları
Stok yığınlarının hacmi drone ya da GNSS ile nasıl ölçülür? Sayım dönemleri, yoğunluk dönüşümü, ölçüm sıklığı ve teslim edilen raporlar.
· 2 dk okuma · Ege Harita
Limanlar, çimento ve demir-çelik tesisleri, beton santralleri, kum-çakıl ocakları ve tarım ürünleri depolarında açık stok sahaları vardır. Bu yığınlarda ne kadar malzeme olduğunu bilmek hem muhasebe sayımı hem de üretim planlaması için önemlidir. Göz kararı tahminler yerine ölçüme dayalı hacim, işletmeye güvenilir bir rakam verir.
Yöntem 1: Drone ile ölçüm
Büyük ve çok sayıda yığın olan sahalarda en hızlı yöntemdir. Drone, yığınların üzerinden planlı bir uçuşla fotoğraf çeker; fotogrametri yazılımı yığın yüzeyini milyonlarca noktayla modeller. Yığına çıkmak gerekmediği için iş güvenliği açısından da avantajlıdır. Doğruluk için yer kontrol noktaları kullanılır; ayrıntı: yer kontrol noktası neden gerekli?
Yöntem 2: GNSS ya da total station ile ölçüm
Küçük sahalarda, kapalı depolarda ya da uçuşun mümkün olmadığı yerlerde yığın yüzeyi GNSS veya reflektörsüz total station ile ölçülür. Yığının taban çizgisi, sırtı ve eğim kırıkları ayrıca alınır.
Taban yüzeyi neden önemli?
Hacim, yığın yüzeyi ile taban arasındaki farktır. Taban beton bir platform ise kotları bilinir; doğal zemin üzerindeki yığınlarda ise taban, yığın boşken ölçülmüş bir yüzey ya da yığın kenarlarından türetilen bir düzlemdir. Taban varsayımı rapora açıkça yazılmalıdır; çünkü sonucu doğrudan etkiler.
Hacimden tonaja
Ölçüm metreküp verir. Tonaj için malzemenin yoğunluğu (birim hacim ağırlığı) gerekir ve bu değer malzemenin türüne, nemine ve sıkışmasına göre değişir. Yoğunluk değeri genellikle işletmenin kendi laboratuvarından ya da tartım verilerinden alınır; raporda hangi değerin kullanıldığı belirtilir.
Ne sıklıkla ölçülmeli?
- Ay sonu ya da yıl sonu sayımları için dönemsel ölçüm,
- Gemi yükleme ve boşaltma öncesi ve sonrası,
- Tedarikçi ile hesap mutabakatı gerektiğinde.
Aynı sahayı her seferinde aynı sınır ve yöntemle ölçmek, dönemler arası karşılaştırmayı anlamlı kılar.
Teslim edilen rapor
Her yığın için ayrı hacim, yığın sınırlarını gösteren ortofoto ya da plan, kullanılan taban yöntemi ve ölçüm tarihi. Ayrıntılar: kübaj hesabı ve drone ile haritalama.
